Deze website maakt gebruik van cookies. Lees hier meer hierover. Deze website gebruikt cookies.

Ingangsdatum uitgesteld: 'We kunnen de tijd goed gebruiken'

De ingangsdatum van de Omgevingswet schuift naar achteren. Hoe belangrijk is dat? De voorbereidingen op de wet zijn immers in volle gang en de beoogde einddatum van 2029 blijft hetzelfde. Gemeenten, waterschappen, provincies en rijkspartijen geven een voorbeschouwing.

Kristel Lammers

VNG

‘Gemeenten willen werken met een goed doordachte wet. Zij bereiden zich nu volop voor op de invoering. Ieder met een eigen ambitie en aanpak. Een andere ingangsdatum verandert niets aan de transitieopgave voor gemeenten. Een groot deel van deze transitie gaat over een andere manier van werken als overheid. Richting de samenleving en in een keten. De jaren voor inwerkingtreding kunnen we verder benutten om het DSO stapsgewijs te ontwikkelen en hier al voor de inwerkingtreding mee te oefenen.' 

Eugene Meuleman

UvW

‘We werken aan een nieuwe overheid. Binnen die overheid is geen sprake van verkokering. We werken intensief samen, hebben oog voor elkaars belangen. Burger en het bedrijf staan daarin centraal. Het proces is al jaren geleden in gang gezet en leverde tot nu toe veel op. Het zou jammer zijn als we nu stilvallen. Beter zorgvuldig en goed, dan haastig en ondoordacht. Het moet natuurlijk juridisch allemaal kloppen, werkbaar zijn en betaalbaar. We moeten de energie vasthouden, niet op onze lauweren rusten. Er is veel te doen!’

Tjeerd Kampstra

IPO

‘De provincies werken in deze fase van de implementatie met experimenten en pilots, om zo de nieuwe werkwijze  goed onder de knie te krijgen. De door de minister aangekondigde herfasering van de wet stelt ons in staat om nog meer te oefenen. En zoals het gezegde luidt: oefening baart kunst. Hiermee komen we nog beter beslagen ten ijs zodra de wet in werking treedt.'

Arjan Nijenhuis

Rijk

‘Zorgvuldigheid bij een stelselherziening van deze omvang is essentieel. Kwaliteit gaat boven snelheid. De implementatie is al in volle gang en dat moet zo blijven, ook al komt er een andere planning. Een nieuwe manier van (samen)werken, vorm geven aan integraliteit in een verkokerde omgeving, en het serieus leren toepassen van burgerparticipatie vergen veel tijd en energie. Ook rijkspartijen kunnen de extra tijd die nu ontstaat heel goed gebruiken.' 

Hoe we fit en in beweging blijven

‘De Omgevingswet vraagt van overheden een andere manier van werken; veel meer als één overheid. Een overheid die dingen mogelijk maakt in plaats van verbiedt’, zegt Ineke van der Hee, directeur van het programma Aan de slag met de Omgevingswet. ‘De implementatie realiseer je niet van de een op andere dag, het is een transitie, een beweging’, vult Kristel Lammers aan. Zij is namens de VNG lid van de programmaraad. 'In onze opdracht lijken we op een zwerm spreeuwen die samen zoeken naar een nieuwe richting.’

Stap voor stap

‘Overheden zijn druk bezig met hun voorbereidingen op de Omgevingswet. De beweging is dus al gestart’, ziet Ineke. ‘Het einde van de transitie is voorzien voor 2029. De kunst is dat je de boog op spanning houdt. Met andere woorden: hoe houd je collega’s, initiatiefnemers en belanghebbenden betrokken? Iedere organisatie kan daarvoor haar eigen mijlpalen kiezen. En er zijn natuurlijk belangrijke stappen die we met elkaar, alle overheden gezamenlijk, zetten. Bijvoorbeeld bij de ontwikkeling van het digitaal stelsel Omgevingswet (DSO). Als je er van een afstandje naar kijkt, zie je een soort wolkjes van mijlpalen. Kleine en grote momenten, individuele en gezamenlijke gedenkwaardige stappen wisselen elkaar af.’ 

Spreeuwenwolk

Kristel: ‘Tegelijkertijd staan gemeenten ook voor andere grote uitdagingen, zoals integratie, armoedebestrijding en klimaatadaptatie. Daar zijn ze de komende jaren druk mee bezig. Met de komst van de nieuwe colleges in gemeenten, in het voorjaar van 2018, wordt de ambitie herijkt. Intussen werken gemeenten aan de invoering van de Omgevingswet. Dienstverlening, participatie, ketensamenwerking, zaakgericht werken, visievorming zijn allemaal aspecten van die wet. Dat geldt ook voor provincies en waterschappen. De mijlpalen van de Omgevingswet kunnen en zullen ook met andere ontwikkelingen meebewegen. In die zin lijken de wolken van mijlpalen zoals Ineke ze schetst op spreeuwenzwermen: prachtige formaties die als een georganiseerde chaos met z'n allen dezelfde kant op gaan. Niet wetend waar ze precies uitkomen, maar gericht op het bij elkaar blijven. Alleen ben je kwetsbaar. Binnen de zwerm wisselen koplopers en volgers elkaar af. Dat kun je ook zien als het onderweg afkijken bij en leren van elkaar.’ 

Tips 

Iedere transitie begint bij jezelf. Wat kun je doen om fit en in beweging te blijven? Ineke en Kristel geven 3 tips:

1. Herdefinieer succes
'Bij een beweging is het proces uitermate belangrijk. Als je de mate van succes alleen in termen van harde resultaten meet, doe je jezelf en alle betrokkenen te kort. Een gesprek kan een doorbraak zijn op het moment dat iedereen het doel van de volgende stap begrijpt en omarmt. Op het moment zelf lijkt die stap misschien triviaal, maar later blijkt het een cruciale stap. Heb daar oog voor.'

2. Hollen en stilstaan
'De kunst is ook om zowel in beweging te blijven als regelmatig tijd voor reflectie te nemen. Als je wat afstand neemt, vallen patronen je pas op en kun je er iets mee. Denk aan die spreeuwenwolken. Het is niet hollen óf stilstaan, het is beide. Nu ja, hollen met beleid natuurlijk.'

3. Durf te vragen
'Iedere gemeente, waterschap, provincie, uitvoeringsorganisatie en rijkspartij – net als ieder bedrijf en elke burger – bepaalt zelf hoe zij met de Omgevingswet omgaat. Iedere organisatie heeft immers haar eigen historie en toekomstplannen. Dat maakt iedere opgave uniek. Het aardige is dat de uitdagingen en vraagstukken die zij onderweg tegenkomen dat niet zijn. Die lijken meer op elkaar dan ze verschillen. Zoek elkaar dus op. Durf te vragen. Dat is niet alleen leerzaam maar ook inspirerend.'

Digitaal stelsel in aanbouw

Zoals gebruikelijk bij grote ICT-projecten van de overheid, deed het Bureau ICT-toetsing (BIT) onderzoek naar het digitaal stelsel Omgevingswet. Het bureau toetste op de risico’s en slaagkans van het digitaal stelsel. De toets leverde waardevolle inzichten op. Ondertussen ontwikkelt het stelsel zich door en vond er een derde kwartaaldemo plaats.

Het Bureau ICT-toetsing (BIT) voerde dit voorjaar een onderzoek uit naar het digitaal stelsel Omgevingswet. Op vrijdag 6 oktober informeerde minister Schultz van Haegen de Eerste en Tweede Kamer over het BIT-advies en haar reactie daarop. Bij de inwerkingtreding van de wet moet er een werkend digitaal stelstel zijn. Het BIT adviseert om de complexiteit te reduceren bij de ontwikkeling tot aan de inwerkingtreding. En daarna het stelsel in stapjes verder te ontwikkelen. Daarnaast adviseert het BIT om gebruikers nog beter te betrekken. De minister, VNG, IPO en de UvW hechten veel waarde aan het advies. De aanbevelingen worden de komende maanden verder uitgewerkt door een taskforce.

Derde kwartaaldemonstratie digitaal stelsel Omgevingswet 

Binnen de huidige opdracht en met het BIT-advies in het achterhoofd, ontwikkelt het digitaal stelsel Omgevingswet zich stapsgewijs verder. Op 19 september bezochten bijna 200 belangstellenden de derde kwartaaldemonstratie van het digitaal stelsel. Daarin toonden de verschillende ontwikkelteams wat zij het afgelopen kwartaal bereikten. Het digitaal stelsel bouwt aan 3 ketens:

  1. Van plan tot publicatie: over de digitalisering van de plannen en regels van de bevoegd gezagen.
  2. Van idee tot afhandeling: het vernieuwde digitale loket.
  3. Van vraag naar informatie: over het ontsluiten van ruimtelijke informatie.  

Waterschapsverordening 

Binnen elke keten zijn flinke stappen gezet. De keten ‘van plan tot publicatie’ werd voor het eerst werkend getoond aan de hand van een eenvoudige waterschapsverordening. Deze verordening was door de waterschappen opgesteld volgens de huidige versie van de standaard (STOP/TPOD 0.75). In de demo werd de waterschapsverordening aan het stelsel aangeboden. En gecontroleerd of het aan de standaard voldoet. Na een ‘ok’ werd de waterschapsverordening opgenomen in de Landelijke Voorziening Bekendmaken en Beschikbaar stellen (LVBB). Het team achter de Stelselcatalogus maakte een link naar de catalogus en liet zien dat het mogelijk is om begrippen uit de waterschapsverordening op te zoeken. De waterschappen maakten toepasbare regels van het werkingsgebied in de  waterschapsverordening. Uit de demo bleek dat de regels kunnen worden ingevoerd in de  registratie toepasbare regels. Daarna werd het werkingsgebied getoond in de viewer. Voor het eerst werkte de keten ‘van plan tot publicatie’. 

Werkingsgebied 

Toepasbare regels zijn ook van belang in de vragenboom die een initiatiefnemer doorloopt bij het indienen van een aanvraag in het loket. De demo toonde dat het werkingsgebied van de waterschapsverordening beperkingen meegaf bij het indienen van een aanvraag. Daarmee werd de link gelegd naar de keten ‘van idee tot afhandeling’. Ook bleek dat de locatie van invloed kan zijn op de vragenbomen. Een melding over brandveilig gebruik in Amersfoort is daarmee bijvoorbeeld anders dan een melding in Eindhoven, waar andere regels gelden.

Gebruikerstest 

Het afgelopen kwartaal is getest of het loket, zoals dat bedacht is, ook logisch is voor gebruikers. Bij een aantal burgers is meegekeken hoe zij het loket gebruiken. Het bleek dat het loket hoog scoort op duidelijkheid. De begrippen die gebruikt worden zijn minder helder voor de gebruikers. Zo dacht een aantal gebruikers dat met ‘bevoegd gezag’ de politie werd bedoeld. De demonstratie eindigde met een doorkijkje naar het vierde kwartaal. Het thema van dat kwartaal is ‘samen in de keten’. Op 18 december vindt de demonstratie van de resultaten van het vierde kwartaal plaats.

Pilots omgevingsvisie: deelnemers delen hun ervaringen

Maar liefst 24 gemeenten, 2 provincies, 2 hoogheemraadschappen, een netbeheerder en een waterbedrijf doen mee aan de tweede tranche pilots omgevingsvisie. Zij verkennen de reikwijdte van de omgevingsvisie aan de hand van thema’s, zoals integraliteit, participatie, en de energietransitie. Alle stakeholders krijgen de kans om hun ambitie vorm te geven. ‘De dynamiek tussen de deelnemers is groot. Zij leren veel van elkaar tijdens de intervisies en expertsessies’, vertelt projectleider omgevingsvisie Irma Dekker. 

Omgevingsvisie 

We merken dat veel mensen nieuwsgierig zijn naar de pilots omgevingsvisie. Wat is er gebeurd sinds de startbijeenkomst op 30 mei? Irma: ‘Er zijn 5 intervisiegroepen gevormd en de eerste sessies met experts hebben we inmiddels achter de rug. De deelnemers gingen bij elkaar op bezoek. Deelden hun ervaringen en leerden van die van anderen. Dat werkt goed. Den Helder inspireert Zwartwaterland en Barneveld terwijl Leiden Parkstad Limburg op ideeën brengt.’ 


Ingmar Zwier
‘Gebruik de energie die er al is’

Bewoners pakken de regie in Den Helder 

‘De Omgevingswet betekent veel pionieren. Iedere organisatie moet hierin haar eigen route kiezen. Voor ons begon de ontdekkingstocht met een pilot omgevingsvisie voor het kustdorp Huisduinen. Het dorp ging met veel betrokkenheid en energie aan de slag en nam zelf grotendeels de regie. Ook bestuurlijke en maatschappelijke partners haakten met veel enthousiasme aan. Sluit dus vooral aan bij partijen die al aanwezig zijn in het gebied en zet hen actief in voor participatie, is onze les. Hier moet wel een integrale aanpak binnen de eigen organisatie tegenover staan. Belangrijk is om dit vooraf te borgen. Zorg dat je eerst iedereen aan boord krijgt en dan pas afvaart.’ Ingmar is adviseur Ruimte en Economie bij de gemeente Den Helder. Bekijk hier alle leerpunten. 


Heidy Smit
‘De uitdaging is om iedereen aangehaakt te houden’

Naar één omgevingsvisie voor Barneveld 

‘Dé uitdaging voor Barneveld is om de Strategische Visie en zo’n 60 beleidsnota’s te vertalen naar één omgevingsvisie, inclusief programma’s. Hierbij leggen we de focus niet alleen intern: we willen ook in gesprek met stakeholders. Kunnen we de dorpsplannen en andere initiatieven uit de samenleving een plek geven? Integraal denken is een grote opgave. We pakken het project daarom vanaf het begin breed op: alle disciplines zitten aan tafel en collega’s denken ook na over andere beleidsthema’s. De uitdaging is om ervoor te zorgen dat iedereen constant betrokken blijft. Het college en de raad hebben inhoudelijk ook een belangrijke rol. Het leuke is dat de raad in Barneveld actief betrokken is: er is sinds kort een niet-politieke raadswerkgroep voor de Omgevingswet.’ Heidy is strategisch adviseur Ruimtelijk Beleid bij de gemeente Barneveld. Lees hier het hele verhaal over de gemeente Barneveld. 

Hoe doen zij het? Gluren bij de buren werkt!

Overheden, bewoners en bedrijven experimenteren samen met de Omgevingswet en het maken van de plannen die daarbij horen. Zij leren graag van elkaars praktijkverhalen en voorbeelden. Van de mooie verhalen, maar ook van de bloopers. Wij verzamelen deze daarom op onze website. Hier kun je alvast een kijkje in de keuken van uw buren nemen.

Impactanalyse bestuurlijke afwegingsruimte Omgevingswet

Hoe kunnen gemeenten en omgevingsdiensten in de uitvoeringspraktijk hun lokale afwegingsruimte efficiënt invullen? De Omgevingsdienst West-Holland maakte samen met meerdere gemeenten een impactanalyse. Daarin is de nieuwe afwegingsruimte van geluid, geur, lucht, bodem en externe veiligheid geïnventariseerd. Hoe daarmee te dealen in de praktijk? Wie stuurt? Tijdens simulatiesessies werd dit getoetst. Een rollenspel met vergunningverleners, toezichthouders, handhavers en beleidsmedewerkers gaf inzicht in hun belangen, het interne proces en het interactieve proces met het bestuur.

Wees niet bang om iets geks te zeggen 

Rens Baltus van de Omgevingsdienst West-Holland en Dirk-Jan Scholten van de gemeente Leiden vertellen over hun ervaringen.

Dirk-Jan: ‘Voor mij waren de simulatiesessies een eyeopener. Bij de gemeente heb je altijd een belangrijke rol en zeggenschap. De GGD adviseert meer vanaf de zijlijn. Je hebt niets te zeggen over wat er met je advies gebeurt. Dat gaf me een machteloos gevoel. Ik heb hiervan geleerd dat je heel zorgvuldig met alle partijen moet omgaan. De sessies waren daardoor zeker interessant voor de samenwerking. Het verliep heel ontspannen en op een leuke manier.’

Rens: ‘Het is ook best lastig om een voorstelling te maken van wat een ander doet. Je moet dus wel een beetje durven, niet bang zijn om iets geks te zeggen. Normaal gesproken weet je veel van de inhoud, nu niet.’

Op de Aandeslagkaart lees je het hele verhaal en de rapportage Impactanalyse bestuurlijke afwegingsruimte.

De Flevolandse werkwijze

Met de nieuwe Omgevingswet wordt ketensamenwerking alleen nog maar belangrijker. Met andere woorden: van elkaar weten wat je doet en wie het doet. Met steun vanuit het programma Aan de slag met de Omgevingswet brachten de gemeenten Zeewolde, Urk, Noordoostpolder, Lelystad, Dronten en Almere, brandweer, GGD-Flevoland, Waterschap Zuiderzeeland, Omgevingsdienst OFGV en provincie Flevoland in beeld wat de samenwerking zal inhouden: de Flevolandse werkwijze. Aan de hand van concrete casussen testten ze deze nieuwe manier van werken.

Denk grensoverschrijdend 

Jolanka van der Perk, projectleider bij provincie Flevoland en Maikel van der Hulst, specialist ruimtelijke ordening en infrastructuur bij brandweer Flevoland geven tips.

Jolanka: ‘Zorg dat je alle partijen die je nodig hebt aan tafel krijgt. Dit hoeft niet per se 1 provincie of 1 veiligheidsregio te zijn. Denk grensoverschrijdend, maar houd het wel behapbaar. Als je elkaar niet echt nodig hebt, is het projectteam te groot en wordt de samenwerking al snel te vrijblijvend.’

Maikel: ‘Mijn tip is om vooral te delen waar je mee bezig bent. De nieuwe Omgevingswet gaat om samenwerken. We zijn allemaal nog aan het experimenteren. Wees dus niet bang om dat te laten zien. Dat kan binnen je organisatie, maar ook daarbuiten.’

Lees het hele interview met Jolanka en Maikel. 

Burgerinitiatief 'Samen mee naar de A2'

Bewoners hebben veel ideeën voor verbeteringen in hun stad of dorp. De Omgevingswet wil daar ruimte aan geven en vraagt overheden om vroegtijdige participatie te stimuleren. Het burgerinitiatief 'Samen mee naar de A2' kwam tot stand doordat actieve dorpsraden met hart voor hun leefomgeving vonden dat het anders moest. Zij werkten samen met een groot aantal partijen een plan uit voor een nieuwe ontsluitingsweg naar de op- en afrit van de A2.

Domme vragen stellen mag 

Ans Baks van de dorpsraad Maarheeze en Jan Joosten van de dorpsraad Sterksel delen hun ervaringen.

Ans: ‘Zowel de dorpsraden als de gemeenten moesten wennen aan burgerplanvorming. Daarbij mengen burgers zich in het speelveld van wethouders en gemeenteraad. Gemeenten moeten de regie uit handen geven. Tegelijkertijd hebben wij minder vakkennis en stellen daardoor soms domme vragen.’

Jan: ‘We leerden dat we onze rol moeten kennen: burgerinitiatief of niet, de gemeenteraad beslist uiteindelijk. Het enige wat wij konden doen, was consequent aan ons plan vasthouden en ieder jaar met een goed verhaal langs de gemeenteraden gaan. Onze tip voor anderen is: zoek samenwerking met mensen die er verstand van hebben. Dat heeft ons enorm geholpen.’

Lees meer over 'Samen mee naar de A2' in de Inspiratiegids Participatie

De Omgevingswet, wat geeft jou de meeste energie om door te gaan?


 

 

  • A Een compliment van mijn opdrachtgever
  • B Enthousiasme van een ondernemer of iemand van een maatschappelijke organisatie
  • C Mijn eigen resultaten
  • D Een goede balans tussen werk en privé
0 bezoekers hebben al gestemd

Colofon


Kwartslag is een uitgave van het programma Aan de Slag met de Omgevingswet en verschijnt 4 keer per jaar. Kwartslag informeert laagdrempelig over de actuele stand van zaken rondom de implementatie van de Omgevingswet. En alles wat daarbij komt kijken. Heeft u naar aanleiding van deze editie nog vragen, suggesties of opmerkingen, laat het ons dan weten. 

Ontwerp en realisatie: Kris Kras context, content and design 


Privacy: Door u te abonneren op deze uitgave geeft u automatisch toestemming voor het gebruik van uw gegevens door het programma Aan de Slag met de Omgevingswet. Uw gegevens worden niet anders gebruikt dan voor toezending van deze uitgave en incidenteel voor het sturen van andere relevante informatie met betrekking tot de Omgevingswet of het programma. Wij verkopen uw gegevens niet aan derden.

Disclaimer: u kunt geen rechten ontlenen aan de inhoud van deze uitgave.

Mocht u geen prijs stellen op ontvangst van Kwartslag, dan kunt u zich hier afmelden.

Meer informatie vindt u op www.aandeslagmetdeomgevingswet.nl 
Volg ons op Twitter via: @AandeslagOw
En op LinkedIn

Het programma Aan de slag met de Omgevingswet is een initiatief van de VNG, het IPO, de UvW en het Rijk.

Cookiebeleid


Wij maken op deze website gebruik van cookies. Een cookie is een eenvoudig klein bestandje dat met pagina's van deze website wordt meegestuurd en door je browser op de harde schijf wordt opgeslagen. De daarin opgeslagen informatie kan bij een volgend bezoek weer naar onze servers teruggestuurd worden. 

Cookies in- en uitschakelen 
Meer informatie omtrent het in- en uitschakelen en het verwijderen van coockies kan je vinden in de instructies en/of met behulp van de Help-functie van jouw browser. 

Google Analytics 
Via onze website worden cookies geplaatst van het Amerikaanse bedrijf Google, als deel van de "Analytics"-dienst. Wij gebruiken deze dienst om bij te houden en rapportages te krijgen over hoe bezoekers de website gebruiken. Google kan deze informatie aan derden verschaffen indien Google hiertoe wettelijk wordt verplicht, of voor zover derden de informatie namens derden verwerken. Wij hebben hier geen invloed op. Wij hebben Google niet toegestaan om de informatie te gebruiken voor andere Googlediensten. 

De informatie die Google verzamelt wordt zoveel mogelijk geanonimiseerd. Uw IP-adres wordt nadrukkelijk niet meegegeven. De informatie wordt overgebracht naar, en door Google opgeslagen op servers in de Verenigde Staten. Google stelt zich te houden aan de Safe Harbor principles en is aangesloten bij het Safe Harbor-programma van het Amerikaanse Ministerie van Handel.