Deze website maakt gebruik van cookies. Lees hier meer hierover. Deze website gebruikt cookies.

Minister Ollongren: ‘Laten we proefperiode volop gebruiken’

Eind oktober vorig jaar begon Kajsa Ollongren als vicepremier en minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in het kabinet-Rutte III. In haar portefeuille heeft zij de Omgevingswet. ‘De Omgevingswet is om meerdere redenen een bijzondere wet, deze daagt nadrukkelijk uit om oplossingsgericht naar maatschappelijke opgaven te kijken. Grote opgaven als klimaatadaptatie, maar ook minder groot, als lokale oplossingen voor agrarisch ondernemerschap. Met deze wet gaan we zaken mogelijk maken.’

Het gebouw waar het ministerie van BZK huist, is hoog met een indrukwekkend uitzicht over Den Haag en omgeving. Maar Kajsa Ollongren is geen minister van abstracte vergezichten. Het moet werken in de praktijk. Wat haar ook motiveert, is bij te dragen aan een goed openbaar bestuur. Dat deed zij al eerder als topambtenaar bij de ministeries van Economische Zaken en later Algemene Zaken. En, meest recent, als locoburgemeester en wethouder van Amsterdam. Daar werkte zij zelfs al een beetje in de geest van de Omgevingswet.

Juridische mogelijkheden onmisbaar 

‘In Amsterdam wilden wij ons als stadsbestuur, samen met inwoners en ondernemers, inzetten voor een leefbare binnenstad. De bedrijvigheid in het centrum raakte steeds meer gericht op bezoekers, waardoor het aanbod van horeca en winkels eenzijdig dreigde te worden. Het instellen van een regelvrije zone (in het kader van plannen met verbrede reikwijdte) gaf ons de ruimte om de diversiteit van het aanbod te vergroten en zo het centrum ook aantrekkelijk te houden voor bijvoorbeeld de bewoners. Juridische mogelijkheden zijn onmisbaar in dit soort situaties. Maar alleen met een wet red je het niet. Werkelijk goede plannen komen tot stand als je als overheid samenwerkt met de samenleving. En het vraagt natuurlijk ook wel wat bestuurlijk lef. Van te voren weet je niet altijd precies waar je uit gaat komen.’ De minister wil echter niet teveel terug kijken, maar vooral ook vooruit. Zowel het verder uitwerken van het juridische stelsel als het voorbereiden op de implementatie vragen de komende jaren volop aandacht.   

Blijf meedoen

‘Als ik mijn collega-bestuurders iets mee mag geven is het: gebruik de proefperiode tot de wet ingaat. We hebben met elkaar een momentum gecreëerd om ons gezamenlijk op de Omgevingswet voor te bereiden. Maak daar gebruik van! Ook al lijkt 2021 ver weg, dat is het niet om de wet en alles wat daarbij hoort te doorgronden. Juist omdat alle overheden de Omgevingswet nu op hun agenda hebben staan, maakt dat het mogelijk om interbestuurlijk, gezamenlijk ervaring op te doen. Een unieke fase. En die investering verdienen we later terug. Alleen zo kunnen we samenwerken als 1 overheid met 1 wet aan 1 bijzondere omgeving: Nederland.’

Digitaal stelsel Omgevingswet: de stand van zaken

We ontwikkelen het digitaal stelsel Omgevingswet stapsgewijs en in samenwerking met overheden en andere gebruikers. Ieder kwartaal tonen we de stand van zaken, zowel op technisch als op functioneel niveau. Zo kunnen ook organisaties en marktpartijen die niet direct betrokken zijn de ontwikkelingen volgen. En is het voor hen mogelijk om in kaart te brengen wat zij moeten doen om aan te sluiten. Op de valreep van 2017 was er nog een kwartaaldemonstratie.

Aan de hand van vijf praktijkvoorbeelden vertelden vertegenwoordigers van provincies, waterschappen, gemeenten en het Rijk de circa 250 aanwezigen over de voortgang van het digitale stelsel. De praktijkproeven zijn uitgevoerd vanuit het perspectief van de gebruiker. Om te laten zien wat er al werkt, legden de productmanagers van het deelprogramma DSO uit wat er ‘aan de achterkant’ gebeurt: erg inzichtelijk. 

Omgevingsverordening

Een van de praktijkproeven staat op naam van de provincie Gelderland. Ze wil glastuinbouw concentreren in enkele gebieden en gebruikt hiervoor een omgevingsverordening. De keten van het opstellen van een plan tot aan het publiceren en tonen ervan lijkt inmiddels te werken. De provincie bood de omgevingsverordening aan in het digitaal stelsel. Aan de achterkant werd vervolgens getoetst of het document voldeed aan de afgesproken standaarden. En of de afzender daadwerkelijk de provincie Gelderland was. Na een akkoord werd de omgevingsverordening opgenomen in de Landelijke Voorziening Bekendmaken en Beschikbaar stellen en gepubliceerd op Overheid.nl. De viewer van het digitaal stelsel toonde de juridische regels in tekst en op de kaart.

Dakkapel vergunningvrij? 

Het maken van vragenbomen gebeurde in de tweede praktijkproef. Overheden willen hun burgers graag zo goed mogelijk helpen bij hun vergunningaanvraag of melding. Een vragenboom leidt een initiatiefnemer naar het juiste antwoord. Bijvoorbeeld of een dakkapel wel of niet vergunningsvrij is. Voordat de initiatiefnemer zo’n vragenboom kan invullen moet een bevoegd gezag regels opstellen aan de achterkant. De gemeenten Leiden en Den Haag gingen uit van bestaande regelgeving om te onderzoeken hoe ze zo’n vragenboom konden maken en of die zou werken in het loket van het digitaal stelsel. Om te oefenen maakten zij eerst een vragenboom in Excel. Daarna maakten ze een beslismodel op basis van de structuur van het digitaal stelsel. In de testomgeving bleek dat het beslismodel de juiste uitkomst had volgens deze structuur.

Oriënteren in viewer 

Het waterschap Drents Overijsselse Delta keek met een andere blik naar de vragenbomen. Zij werkten al vanuit de nieuwe situatie. Ze maakten eerst een beslismodel en stelde op basis daarvan een waterschapsverordening op. Net als de omgevingsverordening van de provincie Gelderland werd de waterschapsverordening opgenomen in de Landelijke Voorziening Bekendmaken en Beschikbaar stellen, en getoond in de viewer. Het waterschap maakte aan de hand van het beslismodel een vragenboom. Deze werd vervolgens in het digitaal stelsel opgenomen. De initiatiefnemer kon zich oriënteren in de viewer via de kaart en met een vragenboom.

App voor omgevingsplannen

Een IT-ontwikkelaar wil een app ontwikkelen voor het maken van omgevingsplannen. Hij wil daarbij de zogenaamde AQUO-standaarden van de waterschappen gebruiken. De IT-ontwikkelaar van het waterschap Drents Overijsselse Delta, Knowledge Values, bouwde een app die begrippen uit de AQUO-standaard uit de Stelselcatalogus Omgevingswet haalt. De bouwer gebruikte daarvoor het Ontwikkelaarsportaal. Hiermee werd de eerste koppeling tussen een externe applicatie en het digitaal stelsel Omgevingswet gelegd. In de toekomst zullen dat er naar verwachting veel meer zijn.

Geslaagde melding 

In een andere praktijkproef wilde een initiatiefnemer, in dit geval de eigenaresse van een kinderdagverblijf, een melding doen van brandveilig gebruik van het kinderdagverblijf. Zij deed de proef samen met de gemeente Amersfoort. De proef toonde aan dat het proces van melden en het verwerken ervan in het zaaksysteem van de gemeente werkt. De initiatiefnemer ontving een bevestiging van haar melding. Ook de gemeente ontving een bevestiging en kon de gegevens ophalen en gebruiken in haar zaaksysteem.

Oriënteren via viewer Regels en Kaart

De laatste praktijkproef toonde dat in de viewer ‘Regels en Kaart’ een initiatiefnemer zich kan oriënteren op welke regels er gelden op een bepaalde plek. Verschillende kaartlagen kunnen worden aan- en uitgezet. Ook de geldende bestemmingsplannen zijn zichtbaar. Inmiddels is ongeveer tachtig procent van de bestemmingsplannen op Ruimtelijkeplannen.nl zichtbaar in het digitaal stelsel.

DSO doet wat het belooft

De vijf praktijkproeven tonen samen aan dat het digitaal stelsel in de basis werkt. Al is het nu nog voor relatief eenvoudige handelingen. De komende maanden worden gebruikt om die basis te versterken. De partners die samen het programma Aan de slag met de Omgevingswet vormen, stelden een Taskforce Complexiteitsreductie in. De taskforce onderzocht hoe de adviezen uit het eerder ontvangen BIT-advies opgevolgd kunnen worden. In maart wordt besloten hoe het digitaal stelsel verder zal ontwikkelen. In de volgende Kwartslag komen we daar zeker op terug.

Ondernemers aan zet in Noordwest Friesland

Net als in de rest van Nederland start Noordwest Friesland met een aantal pilots voor de Omgevingswet. Uniek in het noorden is dat ondernemers het initiatief nemen voor die pilots. Regels zijn vanzelfsprekend nodig, maar als je deze zonder nadenken toepast, kan dat een goede oplossing in de weg staan. Ondernemers maken dat regelmatig mee. Vandaar dat zij, als Commerciële Club Friesland (CCNWF), de handen ineen slaan.


Mark van Deutekom, hoofd Omgeving gemeente Waadhoeke
'Hier leeft "mienskip" sterk: sociale cohesie zonder expliciete regels'

Juist nu

'Het moment om te gaan oefenen met de Omgevingswet is ideaal. De gemeentelijke herindeling, op 1 januari 2018, levert de juiste dynamiek op. Er is dan een nieuwe gemeente: Waadhoeke. Ook de transitie in het sociale domein is van belang. Net als bij de Omgevingswet gelden daar de principes van decentralisatie en integratie. Gemeenten vinden uit dat bij het oppakken van kleine, lokale en concrete projecten de scheidingen tussen beleidsvelden wegvallen. De overtuiging in Noordwest Friesland is dat Omgevingswetvraagstukken niet losstaan van de sociale context. Mensen die veel zorg of een uitkering nodig hebben, wonen vaak in buurten waar het leefbaarheidspeil lager is.'   


Frans Nieuwhof, voorzitter CCNWF
‘Het gaat steeds om de balans tussen regels en waarden’

Regelvrije zone 

‘In Noordwest Friesland concentreren we ons liever op waarden dan op regels. Regels zijn generiek en statisch, waarden specifiek en dynamisch. Regels passen we toe om waarden te beschermen of te vergroten. Maar het kan niet zo zijn dat in een andere context regels ten koste gaan van waar ze voor bedoeld zijn. Wij kijken daarom reikhalzend uit naar de nieuwe wet. We willen een regelvrije zone inrichten en daar werken vanuit de filosofie van de Omgevingswet: minder regels, meer lokaal maatwerk en een groter vertrouwen tussen overheden, bewoners en ondernemers.’


Govert Geldof, raadslid gemeente Waadhoeke
'Laten we uit de sporen van de oude, diep ingesleten werkwijzen stappen'

Voorbeelden

‘We gaan op zoek naar kleine, lokale en concrete voorbeelden. Een team van ondernemers, overheidsmedewerkers en onderzoekers komt met een voorstel waarin de ruimte voor ondernemers toeneemt en waarin waarden worden toegevoegd. Die waarden kunnen erg verschillen, bijvoorbeeld recreatief, landschappelijk, sociaal of cultuurhistorisch. De voorbeelden zijn specifiek. Tegelijkertijd hebben de resultaten ook generieke waarde. Op dit moment inventariseren we mogelijke pilots. Die zijn heel divers. Denk aan de (on)mogelijkheden van innovatief boeren bij Oosterbierum, de uitbreiding van het leerwerkpleinconcept als verbinding tussen leerlingen en ondernemers en het bevaarbaar maken van historische poldervaarten voor kleine bootjes.’

Neem eens een kijkje in de keuken van de buren

Overheden, bewoners en bedrijven experimenteren samen met de Omgevingswet en het maken van plannen. De praktijkverhalen en voorbeelden – mooie verhalen, maar ook bloopers – verzamelen we op onze website. Neem hier alvast een kijkje in de keuken van de buren.

Vergunning van één overheid

De gemeente Haarlemmermeer werkt samen met het hoogheemraadschap van Rijnland en de provincie Noord-Holland aan een betere, integrale dienstverlening voor burgers. Dit doen zij in de pilot Steiger in de Ringvaart. Om de gemeente Haarlemmermeer loopt een ringvaart met een ringdijk van 62 kilometer lang. Bewoners willen daar geregeld een steiger aanleggen voor hun bootjes. Op dit moment moeten zij daarvoor nog bij drie overheden een vergunning aanvragen: de gemeente, het waterschap en de provincie. Dat betekent drie keer gegevens aanleveren en drie keer 26 weken wachten. Soms gaat de ene overheid akkoord en de andere niet. De Omgevingswet biedt kansen om dat als één overheid beter te regelen voor de aanvragers.

Om dit voor elkaar te krijgen, zijn de regels van de drie organisaties op elkaar afgestemd. Dat was een zorgvuldig proces. De besturen moesten immers akkoord gaan met wijzigingen. Het was een proces van uniformeren en dereguleren. Van ieder bevoegd gezag zat er een vergunningverlener en een medewerker met verstand van organisatie en ICT in de projectgroep. De gesprekken tussen de overheden waren heel waardevol. Albert Bouma, kwartiermaker digitalisering Omgevingswet bij de gemeente Haarlemmermeer, raadt het aan om op deze manier te werken: ‘We bouwden aan een gemeenschappelijk denkkader, leerden elkaars taal en perspectieven kennen. Snelle en adequate dienstverlening en het optreden als één overheid vereist dat.’ Ook bleek het van belang om regels zo uniform en eenvoudig mogelijk te maken. Nodeloos ingewikkelde regelgeving leidt immers tot al even ingewikkelde procedures.

Pak de ervaringen van Pilots omgevingsvisie!

Wat is de reikwijdte van een omgevingsvisie? En hoe geef je vorm aan integraal werken, participatie en de energietransitie? Tijdens de Pilots omgevingsvisie gingen 24 gemeenten, 2 provincies, 2 hoogheemraadschappen, een netbeheerder en Waternet op zoek naar antwoorden op deze en andere vragen. Dit deden zij gemixt in 12 projectgroepen, interbestuurlijk dus. Een belangrijk vertrekpunt daarbij was om alle stakeholders de kans te geven hun ambities te vormen.

De projectgroepen vormden intervisiegroepen en procesbegeleider RUIMTEVOLK vloog regelmatig experts in voor wat extra hulp. De deelnemers gingen uitgebreid bij elkaar op de koffie. Leiden ging wel vijf keer naar een andere pilotdeelnemer toe. Er ontstond een vertrouwensband tussen bijna alle deelnemers. Ze leerden doorlopend van elkaar. Dat was de eerste belangrijke les, maar er is ook op een dieper niveau en pragmatisch geleerd. Zo keek Zwolle goed naar de instrumenten van de Omgevingswet, om een goede keuze te maken voor opzet en inhoud van een omgevingsvisie, omgevingsplan en het instrument programma.

Begin maart is de eindpublicatie met alle leerervaringen en ‘wijze lessen’ uit de pilots gereed. Ben je nieuwsgierig naar de andere onderwerpen die hierin worden uitgediept? Bekijk dan de inzichten die Arjen Vedder van de gemeente Zwolle presenteerde tijdens de laatste omgevingsdag. Ook andere deelnemers deelden hun verhalen. 

Gaasperdammertunnel en de omgeving

Op de A9, tussen de knooppunten Holendrecht en Diemen, werkt Rijkswaterstaat sinds 2015 aan de langste landtunnel van Nederland: de Gaasperdammertunnel. Zo kan het verkeer beter doorstromen en verbetert gelijktijdig de leefbaarheid in de buurt van de weg. Omwonenden en actiegroepen waren hier aanvankelijk niet allemaal blij mee. Lammert Postma, omgevingsmanager A9 GDW bij Rijkswaterstaat, betrekt de omgeving en zorgt zo dat het project met voldoende draagvlak door kan gaan.

‘Toen ik met dit project begon, realiseerde ik me nog niet hoeveel impact de bouw zou hebben’, zegt Lammert Postma. ‘Het eindresultaat is een moderne tunnel met een prachtig park erop. Maar dat is niet wat er op dat moment speelt. De overlast is heel erg vervelend. Daarom stopten we ’s nachts met heien. Verder gaat het er volgens mij vooral om dat men zich serieus genomen voelt.’

'Iedereen erbij betrekken is een uitdaging. Op bijeenkomsten is het lastig om buurtbewoners van verschillende nationaliteiten te ontmoeten. Terwijl er in Amsterdam Zuid-Oost zoveel verschillende nationaliteiten wonen. Om ook de Surinaamse buurtbewoners te informeren, hebben we samengewerkt met Radio D’Leon op CaribbeanFM. Dat werkte. Een andere mooie manier om de omgeving te betrekken is Buurbouw. Bewoners stellen een project voor waarbij Rijkswaterstaat en de aannemer helpen. We zorgden onder andere voor huiswerkbegeleiding voor 150 leerlingen, die zich door het kabaal moeilijk konden concentreren. Zij haalden hun examens bijna allemaal. Mogelijk niet ondanks maar dankzij de bouw van deze tunnel.’ Lees meer over dit project. 

Speel nu Buurtje Bouwen

Wie Buurtje Bouwen speelt, maakt op een informatieve en interactieve manier kennis met de achterliggende principes van de Omgevingswet. Het gaat er niet om dat de speler alle juridische regeltjes uit het hoofd leert, maar gaat denken op een manier die bij de Omgevingswet past. Buurtje Bouwen is een inrichtingsgame zoals De Sims, maar ook een discussiespel. Ruimtelijke vraagstukken in de stedelijke omgeving staan centraal. Middelbare scholieren kunnen Buurtje Bouwen spelen tijdens hun aardrijkskundeles, in groepjes van 3 tot 5 personen. Ze gebruiken daarbij hun smartphone. Ook voor volwassen is de game zeer interessant. Kijk in de App Store of in de Google Play Store. 

Nieuwsgierig? In dit filmpje introduceren we Buurtje Bouwen

Win jij de Aandeslag-trofee?

Ook in 2018 reikt de minister weer een trofee uit aan een project dat vooruit loopt met het werken in de geest van de Omgevingswet. Dat kan op verschillende vlakken zijn. Wanneer een organisatie bijzondere aandacht heeft voor interbestuurlijk en integraal werken bijvoorbeeld. Of een goede opzet van participatie. Natuurlijk dingen ook projecten die aanhaken op de digitale ondersteuning, het toekomstige digitale stelsel met omgevingsloket, mee. Ken je een potentiele kanshebber of kan jouw eigen project dit duwtje in promotie goed gebruiken? Meld je aan

Heb je vragen over de juridische uitleg, praktische toepassingen, invoeringsondersteuning of de digitale voorzieningen van de Omgevingswet?
Neem dan gerust contact op met het Informatiepunt Omgevingswet via de website, of bel op werkdagen 088-7970790.

Grip op de invoering

Hoe weet je of de aanpak van jouw gemeente voor de Omgevingswet goed is? En of je, passend bij de ambities van jouw gemeente, op tijd klaar bent? ‘Vensters op de Omgevingswet’ geeft je de antwoorden. Periodiek worden aspecten die te maken hebben met het werken met de wet bij alle deelnemers gemeten. De resultaten worden geduid en onderling met elkaar besproken. Zo weet je beter wat verstandig is om op te pakken en waar je nog even mee kunt wachten. Juist nu raden wij je aan om mee te doen. De wet gaat weliswaar later in, maar de einddatum van de transitie blijft hetzelfde. Via het aanmeldformulier kun je ook je interesse kenbaar maken als je van een andere overheidsorganisatie bent.

Lees meer over Vensters op de Omgevingswet

Whodunnit?

Hoe opmerkzaam ben jij? Een open, onderzoekende en nieuwsgierige blik is nodig bij integraal en samenhangend werken. Dit (Engelstalige) filmpje helpt je om op een leuke manier deze materie bij jouw collega's of samenwerkingspartijen aan de orde te stellen. Heb je ook een leuke gespreksstarter zoals dit filmpje? Laat het ons dan weten. Jouw voorbeeld komt dan op onze website en wellicht in de volgende Kwartslag.

Wat betekent samenwerken voor jou?

  • A Dat het (nog) langer duurt
  • B Dat ik de kans krijg om nieuwe nieuwe inzichten op te doen
  • C Dat ik de kans krijg om nieuwe mensen te ontmoeten
  • D Dat er altijd wel iemand is die er ook bij had willen zijn
0 bezoekers hebben al gestemd

Colofon


Kwartslag is een uitgave van het programma Aan de Slag met de Omgevingswet en verschijnt 4 keer per jaar. Kwartslag informeert laagdrempelig over de actuele stand van zaken rondom de implementatie van de Omgevingswet. En alles wat daarbij komt kijken. Heeft u naar aanleiding van deze editie nog vragen, suggesties of opmerkingen, laat het ons dan weten. 

Ontwerp en realisatie: Kris Kras context, content and design 


Privacy: Door u te abonneren op deze uitgave geeft u automatisch toestemming voor het gebruik van uw gegevens door het programma Aan de Slag met de Omgevingswet. Uw gegevens worden niet anders gebruikt dan voor toezending van deze uitgave en incidenteel voor het sturen van andere relevante informatie met betrekking tot de Omgevingswet of het programma. Wij verkopen uw gegevens niet aan derden.

Disclaimer: u kunt geen rechten ontlenen aan de inhoud van deze uitgave.

Mocht u geen prijs stellen op ontvangst van Kwartslag, dan kunt u zich hier afmelden.

Meer informatie vindt u op www.aandeslagmetdeomgevingswet.nl 
Volg ons op Twitter via: @AandeslagOw
En op LinkedIn

Het programma Aan de slag met de Omgevingswet is een initiatief van de VNG, het IPO, de UvW en het Rijk.

Cookiebeleid


Wij maken op deze website gebruik van cookies. Een cookie is een eenvoudig klein bestandje dat met pagina's van deze website wordt meegestuurd en door je browser op de harde schijf wordt opgeslagen. De daarin opgeslagen informatie kan bij een volgend bezoek weer naar onze servers teruggestuurd worden. 

Cookies in- en uitschakelen 
Meer informatie omtrent het in- en uitschakelen en het verwijderen van coockies kan je vinden in de instructies en/of met behulp van de Help-functie van jouw browser. 

Google Analytics 
Via onze website worden cookies geplaatst van het Amerikaanse bedrijf Google, als deel van de "Analytics"-dienst. Wij gebruiken deze dienst om bij te houden en rapportages te krijgen over hoe bezoekers de website gebruiken. Google kan deze informatie aan derden verschaffen indien Google hiertoe wettelijk wordt verplicht, of voor zover derden de informatie namens derden verwerken. Wij hebben hier geen invloed op. Wij hebben Google niet toegestaan om de informatie te gebruiken voor andere Googlediensten. 

De informatie die Google verzamelt wordt zoveel mogelijk geanonimiseerd. Uw IP-adres wordt nadrukkelijk niet meegegeven. De informatie wordt overgebracht naar, en door Google opgeslagen op servers in de Verenigde Staten. Google stelt zich te houden aan de Safe Harbor principles en is aangesloten bij het Safe Harbor-programma van het Amerikaanse Ministerie van Handel.